Europa prowadzi wojnę z torebkami nikotynowymi.

Pojemniki nikotynowe są atakowane w Europie, a wiele krajów wprowadza zakazy i ograniczenia, a inne planują to zrobić. Tymczasem żaden europejski kraj nie zakazał sprzedaży papierosów palnych, które zabijają setki tysięcy Europejczyków każdego roku.

Impuls do ograniczenia sprzedaży i limitów na smaki oraz zawartość nikotyny pochodzi od grup zajmujących się kontrolą tytoniu oraz organizacji zdrowia publicznego, które mają ogromny wpływ na wybranych urzędników w wielu krajach europejskich oraz w Unii Europejskiej (UE). Widzą w pojemnikach wilka w owczej skórze — pozornie niewinnym produkcie używanym przez złośliwy przemysł tytoniowy do wprowadzania młodych ludzi w używanie nikotyny, a następnie całkowite uzależnienie. 

„Pojemniki nikotynowe są jednym z najnowszych produktów stosowanych przez przemysł tytoniowy do kontynuowania sprzedaży uzależniających i zagrażających życiu produktów tytoniowych, a produkcja, marketing i sprzedaż tych produktów muszą być ściśle monitorowane i regulowane,” mówi najnowszy raport kampanii na rzecz dzieci wolnych od tytoniu „kwestie globalne” raport. 

Dlaczego pojemniki nikotynowe są celem zakazów i ograniczeń?

Pojemniki nikotynowe to małe paczki z porowatego włókna — podobne do torebek herbaty — które zawierają sproszkowany, spożywczy wypełniacz celulozowy, aromaty, słodziki oraz różne poziomy nikotyny. Koncepcja pojemników została zapożyczona ze szwedzkiego snus w porcjach, ale w przeciwieństwie do snusu (napełnionego pasteryzowaną, niskonitrozaminową wilgotną tabaką), pojemniki nikotynowe nie zawierają tytoniu. W niektórych krajach pojemniki nikotynowe nazywane są „białym snusem.”

Podobnie jak w przypadku wapowania, użycie pojemników nikotynowych eliminuje wszystkie podstawowe niebezpieczeństwa związane z paleniem. Ponieważ nie produkują dymu, pojemniki nie narażają użytkowników na żadne z produktów ubocznych spalania — takich jak smoła i tlenek węgla — które powodują raka i uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego oraz płuc.

W rzeczywistości nie ma dowodów na to, że pojemniki nikotynowe stanowią jakiekolwiek ryzyko dla użytkowników, oczywiście z wyjątkiem ryzyka uzależnienia od nikotyny oraz bardzo odległych ryzyk sercowo-naczyniowych związanych z używaniem nikotyny. Oprócz zastrzeżeń moralnych, pojemniki nikotynowe mają dokładnie takie same ryzyka zdrowotne jak zatwierdzone przez rząd produkty terapii zastępczej nikotyną (NRT) takie jak guma nikotynowa. W rzeczywistości niektóre kraje zatwierdziły pojemniki nikotynowe jako produkty NRT.

Każdy europejski mieszkaniec, który przechodzi z papierosów na pojemniki nikotynowe, to ktoś, kto poprawia swoje zdrowie, zwiększa swoją wydajność ekonomiczną i zmniejsza przyszłe wydatki podatkowe na opiekę zdrowotną, co z kolei zmniejsza koszty społeczne.

W dziwacznej odejściu od logiki, wielu europejskich ustawodawców i regulatorów wydaje się być zdeterminowanych, aby chronić obywateli przed najmniej niebezpiecznymi produktami konsumpcyjnymi z nikotyną, jednocześnie narażając ich na papierosy — wyraźnie najniebezpieczniejszy produkt — które mogą być sprzedawane wszędzie.

Unia Europejska nie reguluje pojemników nikotynowych

Najnowsza aktualizacja przepisów Unii Europejskiej dotyczących kontroli tytoniu, Dyrektywa w sprawie wyrobów tytoniowych (TPD), została przyjęta w 2014 roku — lata przed wejściem pojemników nikotynowych na rynek. Ponieważ nie ma aktualnych przepisów UE dotyczących pojemników, państwa członkowskie UE mają wolność w regulacji lub zakazywaniu pojemników według własnego uznania. 

To może się zmienić, gdy TPD zostanie zrewidowana następnym razem, chociaż teraz wydaje się, że Komisja Europejska nie ma zamiaru zajmować się kwestiami związanymi z tytoniem w tym roku. Jednak ministrowie zdrowia z kilku krajów UE aktywnie naciskają na komisję, aby na nowo rozważyła, w dużej mierze dlatego, że chcą nałożyć surowe restrykcje na pojemniki w skali całej UE.

Na 2021 rok tylko 0,3% dorosłych w UE używało pojemników nikotynowych. Jednak raport z 2022 Parlamentu Europejskiego ostrzegał, że wskaźnik ten miał wzrosnąć do 0,9% do 2023 roku. To mogłoby być komiczne, gdyby nie ogromna liczba zgonów spowodowanych paleniem w Europie. Ponad 20 razy więcej mieszkańców UE pali papierosy niż używa pojemników.

Brak jednolitych zasad w UE doprowadził do powstania mozaiki przepisów i regulacji w całym bloku. Większość państw członkowskich UE jeszcze nie ma specjalnych przepisów dotyczących pojemników nikotynowych, ale wiele nad tym pracuje. Wśród tych, które mają, przepisy obejmują wszystko — od podwyższenia limitów wieku po całkowite zakazy.

Zakazy i częściowe zakazy: Francja, Belgia, Niderlandy

Belgium  Belgia była pierwszym krajem UE, który całkowicie zakazał sprzedaży pojemników nikotynowych. Prawo to weszło w życie w 2023 roku.

Francja  W lutym 2025 roku Francja powiadomiła Komisję Europejską, że wdroży zakaz sprzedaży pojemników nikotynowych oraz innych produktów z nikotyną doustnie. Gdy otrzyma zatwierdzenie Komisji, Francja zamierza zakazać pojemników na mocy dekretu ministerstwa zdrowia, opierając się na rzekomych zagrożeniach zdrowotnych.

Germany  W Niemczech pojemniki nikotynowe są regulowane jako nowy produkt spożywczy. W zależności od wybranego źródła, sprzedaż osobista jest albo całkowicie zakazana, albo zakazana tylko w niektórych stanach federalnych. Jednak nawet tam, gdzie sprzedaż jest ograniczona, zakupy online z zagranicy najwyraźniej pozostają legalne.

Niderlandy  Sprzedaż pojemników nikotynowych została zakazana w Niderlandach od 1 stycznia 2025 roku.

Rosja  Chociaż nie jest członkiem UE, Rosja zakazała sprzedaży pojemników nikotynowych.

Limity nikotyny: Hiszpania, Czechy, Dania

Czechy  Czechy ograniczają zawartość nikotyny do 10mg na pojemnik.

Dania  Nowe duńskie prawo ograniczy zawartość nikotyny do 9mg na pojemnik oraz nałoży ograniczenia na smaki. Prawo zostanie w pełni wdrożone w 2026 roku.

Hiszpania  Hiszpania z propozycją limitu na zawartość nikotyny w pojemnikach. Proponowany dekret zabroniłby sprzedaży produktów z więcej niż 0,99mg nikotyny na pojemnik. Byłoby to de facto zakaz, ponieważ żadne produkty nie istnieją z tak niskim poziomem nikotyny. Przepis ten zabroniłby również smaków pojemników innych niż tytoń.

Ograniczenia smakowe: Finlandia, Hiszpania, Dania

Dania  Duński zakaz smaków innych niż tytoń i mentol wejdzie w życie w 2026 roku.

Finlandia  Fińscy ustawodawcy są bliscy wdrożenia prawa, które zabroni smaków pojemników innych niż mięta i mentol oraz ograniczy zawartość nikotyny do 16,6mg na gram.

Hiszpania  Jak wcześniej wspomniano, rząd hiszpański próbuje przeforsować królewski dekret zakazujący sprzedaży pojemników nikotynowych i produktów do wapowania w jakimkolwiek smaku z wyjątkiem tytoniu.